Liderplus olarak her zaman olduğu gibi, bu kez “İnterfazın S evresinde neler olur” konusunda sizin yanınızdayız.
G0 Evresinde Kalan Hücreler Nelerdir? Bazen İnsan da Kendini Bölünmeyi Reddeden Bir Hücre Gibi Hissediyor
Kayseri’de kışın başka bir ağırlığı oluyor. Özellikle akşam saatlerinde. Hava erkenden kararıyor, sokak lambaları yanıyor, insanlar evlerine çekiliyor. O saatlerde yürümeyi seviyorum ben. Kulaklık takıp eski şarkılar açıyorum. İnsan kalabalığının içinde yalnız kalmak bazen iyi geliyor.
Geçen ay yine böyle bir akşamda eve dönerken eski biyoloji defterimi buldum. Üniversiteye hazırlanırken tuttuğum notlar arasından çıktı. Sayfalar sararmış, kenarlarına kahve lekeleri sinmiş. Bir yerde büyük harflerle şunu yazmışım:
“G0 EVRESİ = HÜCRENİN DURDUĞU NOKTA”
O cümleye uzun süre baktım.
Çünkü o sıralar sadece hücrelerin değil, benim de durmuş olduğumu fark ettim.
G0 Evresi Tam Olarak Nedir?
Biyolojide G0 evresi, hücrenin bölünme döngüsünden çıkıp aktif çoğalmayı bırakması anlamına geliyor. Hücre ya geçici olarak dinleniyor ya da tamamen bölünmeyi bırakıyor.
Bazı hücreler için bu geçici bir mola.
Bazıları içinse geri dönüşü olmayan bir sessizlik.
Mesela sinir hücreleri… Yani nöronlar… Genellikle G0 evresinde kalıyor. Bölünmüyorlar. Kas hücrelerinin büyük kısmı da öyle. Gözdeki bazı hücreler de benzer şekilde.
İnsan okuyunca garip hissediyor.
Çünkü hayat bize sürekli hareket etmeyi, ilerlemeyi, büyümeyi öğretiyor. Ama doğanın içinde bazı hücreler var ki durmayı seçiyor. Ve buna rağmen yaşam devam ediyor.
Bunu ilk fark ettiğim gece camdan dışarı bakıp uzun süre düşünmüştüm.
Belki de herkes sürekli büyümek zorunda değildi.
Babamın Sessizliği ve G0 Evresi
Babam çok konuşan biri değildir. Kayseri’de büyüyen çoğu adam gibi sevgisini daha çok sessizlikle gösterir. Çocukken buna çok kırılırdım.
Bir gün lisede biyoloji sınavına çalışıyordum. Annem mutfakta yemek yapıyordu. Babam televizyonun karşısında sessizce çay içiyordu.
Ben de yüksek sesle tekrar yapıyordum:
“G0 evresinde kalan hücreler bölünmez…”
Babam bana dönüp gülmüştü.
“Bazı insanlar da bölünmez oğlum,” demişti.
O an hiçbir şey anlamamıştım.
Şimdi anlıyorum.
Bazı insanlar hayatın bir yerinde duruyor. Aynı mahallede kalıyor, aynı işe gidiyor, aynı cümleleri kuruyor. Dışarıdan bakınca monoton görünüyorlar ama içlerinde başka bir savaş dönüyor.
Babam da öyleydi galiba.
Hayalleri vardı belki. Gitmek istediği şehirler, yapmak istediği şeyler… Ama hayat onu bir yerde durmuş bir hücre gibi sabitlemişti.
İnsan büyüyünce anne babasının da yarım kalmış hikâyeleri olduğunu fark ediyor.
Ve bu biraz can yakıyor.
Sinir Hücreleri Neden G0 Evresinde Kalır?
Sinir hücreleri, yani nöronlar, genellikle bölünme yeteneğini kaybetmiş hücrelerdir. Bunun nedeni aşırı özelleşmiş olmalarıdır. Beyindeki karmaşık bağlantılar oluştuğunda sistemin stabil kalması gerekir.
Yani doğa burada “artık değişme” diyor.
Bu bilgi bana hep hüzünlü gelmiştir.
Çünkü beynimizdeki bazı hücreler, bir daha asla yenilenmeyeceklerini bilmeden yaşamaya devam ediyor.
İnsan bazen kendi hayatında da böyle hissediyor.
Bir karar veriyorsun. Bir şehirde kalıyorsun. Bir ilişkiyi bitiriyorsun. Ve sonra hayatın eski hâline dönemiyor.
Bazı seçimler insanın kendi G0 evresi oluyor.
Otobüs Durağında Beklerken Aklıma Gelenler
Geçen hafta yağmurlu bir akşamda otobüs bekliyordum. Herkes telefonuna bakıyordu. Kimse konuşmuyordu.
Bir kadın çocuğunun montunu düzeltiyordu.
Yaşlı bir adam elindeki poşeti yere bırakıp dinleniyordu.
Bir genç sürekli aynı mesaj ekranını açıp kapatıyordu.
O an şunu düşündüm:
Belki çoğumuz görünmez bir G0 evresindeyiz.
Dışarıdan normal hayatımıza devam ediyoruz ama içimizde bazı şeyler artık büyümüyor.
Bazı hayaller durmuş.
Bazı duygular bölünmeyi bırakmış.
Bazı umutlar sessizce köşeye çekilmiş.
Ve bunu kimse fark etmiyor.
Kas Hücreleri ve İnsan Yorgunluğu
Kas hücrelerinin önemli bir kısmı da G0 evresinde kalır. Özellikle kalp kası hücreleri.
Bu bilgi beni her zaman etkilemiştir.
Çünkü kalp sürekli çalışıyor ama kendini yenileme kapasitesi çok sınırlı.
Bir insanın duygusal hâline benziyor biraz.
Bazı insanlar sürekli güçlü görünmeye çalışıyor. Herkese destek oluyor. Her yükü taşıyor. Ama içten içe tükeniyorlar.
Ve kimse bunu anlamıyor.
Ben bir dönem tam olarak böyleydim.
Üniversite bittikten sonra herkes bir yerlere dağıldı. Kimisi İstanbul’a gitti, kimisi yurt dışına çıktı. Ben Kayseri’de kaldım.
İnsan bazen bulunduğu şehirle kavga ediyor.
Aynı sokakları görmek yoruyor.
Aynı kafelerde oturmak boğuyor.
Bir noktadan sonra kendimi durmuş hissediyordum.
Sanki herkes bölünmeye, çoğalmaya, büyümeye devam ediyor; ben ise görünmez bir G0 evresinde kalıyordum.
G0 Evresi Kötü Bir Şey mi?
Aslında hayır.
Bu kısmı anlamam uzun sürdü.
Çünkü modern hayat bize sürekli aktif olmayı öğretiyor. Sürekli üret, ilerle, geliş, koş, yetiş…
Ama doğa bazen durmanın da gerekli olduğunu söylüyor.
G0 evresindeki hücreler işe yaramaz değildir. Tam tersine, çoğu hayati görevlerini sürdürür.
Sinir hücreleri düşünmeyi sağlar.
Kas hücreleri hareketi sağlar.
Yani durmak her zaman bitmek anlamına gelmiyor.
Bazen sadece farklı bir şekilde devam etmek demek.
Bunu kabul ettiğimde biraz rahatladım.
Eski Defterler ve Yarım Kalan Cümleler
Geçenlerde yine eski günlüklerimi karıştırıyordum. Bir sayfada şu yazıyordu:
“İnsan neden bazı dönemlerde hiçbir şey hissedemez?”
Altında tarih vardı. 2022.
Uzun süre o cümleye baktım.
Çünkü cevabı şimdi biliyorum galiba.
İnsan bazen kendini korumak için yavaşlıyor.
Bazen kırılmamak için duruyor.
Bazen devam edebilmek için içine kapanıyor.
Tıpkı G0 evresindeki hücreler gibi.
Ve belki de bu utanılacak bir şey değil.
G0 Evresinde Kalan Hücreler Nelerdir?
İlginizi Çekebilecek İçerik: İnsanın kaç hali vardır ?
Konuya bilimsel olarak dönersek, G0 evresinde kalan başlıca hücreler şunlardır:
Sinir Hücreleri (Nöronlar)
En bilinen örneklerden biridir. Bölünme yetenekleri çok düşüktür. Beyin ve sinir sistemi işlevlerini sürdürürler ama çoğalmazlar.
Kas Hücreleri
Özellikle kalp kası hücreleri uzun süre G0 evresinde kalır. Bu nedenle kalp hasarları ciddi sonuçlar doğurabilir.
Göz ve Retina Hücrelerinin Bazıları
Bazı göz hücreleri de bölünmeden görev yapmaya devam eder.
Karaciğer Hücreleri
İlginç olan şu: Karaciğer hücreleri gerektiğinde tekrar hücre döngüsüne dönebilir. Yani bazı hücreler için G0 tamamen kalıcı değildir.
Keşke insanlar da bazen öyle olabilse.
Hayattan tamamen kopmadan yeniden başlayabilsek.
Bir Gece Kendimle Konuşurken
Geçen gece uyuyamadım.
Pencereden dışarı baktım. Kayseri ayazı camı titretiyordu. Sokakta tek tük araba geçiyordu.
Kendi kendime şunu söyledim:
“Belki de herkesin hayatında bir G0 dönemi vardır.”
Bir ayrılıktan sonra.
Bir başarısızlıktan sonra.
Bir kayıptan sonra.
İnsan bazen duruyor.
İçine çekiliyor.
Bekliyor.
Ve bu kötü bir şey olmayabilir.
Çünkü doğa bile bunu yapıyor.
Hayat Sürekli Hareket Etmek Zorunda mı?
Bence modern dünyanın en büyük yalanlarından biri şu:
“Sürekli ilerlemelisin.”
Hayır.
Bazen sadece nefes almak bile yeterlidir.
Bazen aynı yerde kalmak gerekir.
Bazen insan kendini toparlamak için sessizleşir.
G0 evresindeki hücreler bana bunu öğretti.
Durmanın da yaşamın bir parçası olduğunu.
Liderplus okurlarıyla “İnterfazın S evresinde neler olur” konusunu paylaşmak gerçekten güzeldi. Bir sonraki yazımızda görüşmek üzere!
Sonuç: Bazı Hücreler Bölünmez, Bazı İnsanlar da Öyle
İlgili Makale: İnsanın Allah'a en yakın olduğu yer neresidir ?
Şimdi dönüp baktığımda G0 evresini sadece biyolojik bir süreç gibi göremiyorum.
Çünkü hayatın içinde karşılığı var.
Bazen insanlar da duruyor.
Bazen büyümeyi bırakıyor.
Bazen sadece var olmaya çalışıyor.
Ve bu onları değersiz yapmıyor.
Belki de en yorucu zamanlarımızda kendimize biraz daha yumuşak davranmalıyız.
Çünkü doğa bile bazı hücrelere dinlenme hakkı veriyor.
İnsan neden vermesin?